Жылдыз жоруму: он эки зодиак бурчу жана жоруму кантип түзүлөт

Он эки зодиак бурчунун кыргызча аттары Кой, Букачар, Эгиздер, Суу чаян, Арстан, Бийкеч, Тараза, Чаян, Жаачы, Текечер, Суу куйгуч жана Балык. Алар «Астрономия» энциклопедиялык окуу куралында (Бишкек, 2004) ушундай бекитилген — котормо эмес, кыргызча аталыш.

Башынан ачык айтабыз: астрология илим эмес. Анын божомолдору кайталанма текшерүүдөн өтпөйт. Бирок суроо массалык, ал эми кыргызча жооп жок. Ошондуктан бул баракта ойдон чыгарылган «бүгүнкү божомол» жок — бул жерде даталар, салттагы мүнөздөмөлөр жана жоруму кантип түзүлөрү турат. Ошону билгенден кийин каалаган жорумду өзүң окуй аласың.

Он эки бурч: даталар таблицасы

Аттар менен даталар «Астрономия» энциклопедиялык окуу куралынан. Стихиялар — астрологиялык салттагы бөлүштүрүү, астрономиялык маалымат эмес.

Чек арада туулсаң. 20 же 21-мартта, 23 же 24-сентябрда туулгандар ар кайсы булактан ар башка жооп алышы мүмкүн. Себеби Күндүн бир бөлүктөн экинчисине өтүү учуру жыл сайын бир нече саатка жылат. Так чек араны билгиң келсе, туулган күнүңдү гана эмес, саатыңды да эсепке алган эсептегич керек.

Ар бир бурч салтта кандай сүрөттөлөт

Төмөнкүлөр — европалык астрологиялык салтта кабыл алынган мүнөздөмөлөр. Бул мүнөздүн илимий сыпаттамасы эмес; адамдын мүнөзү туулган айы менен аныкталарын бир да изилдөө ырастаган жок.

Кой (21.03–20.04). Баштаган ишине биринчи болуп киргендер. Тез чечим, тез кызуулануу, тез сууй турган кызыгуу. Алсыз жери — сабырсыздык.

Букачар (21.04–21.05). Туруктуулук жана жайлуулук. Өзгөрүүнү жактырбайт, бирок баштаган ишин аягына чыгарат. Алсыз жери — өжөрлүк.

Эгиздер (22.05–21.06). Сөз жана байланыш. Жаңылыкты тез алат, бир темадан экинчисине оңой өтөт. Алсыз жери — тереңдиктин жоктугу.

Суу чаян (22.06–22.07). Үй жана үй-бүлө. Сезимтал, жакындарын коргойт. Алсыз жери — таарыныч кармоо.

Арстан (23.07–23.08). Көрүнүү жана жетектөө. Кең пейил, ачык. Алсыз жери — мактоого көз карандылык.

Бийкеч (24.08–23.09). Тартип жана майда-чүйдөгө көңүл. Ишти кынтыксыз бүтүрөт. Алсыз жери — өзүнө жана башкага өтө катуу талап.

Тараза (24.09–23.10). Тең салмак жана келишим. Чыр-чатакты жактырбайт. Алсыз жери — чечим кабыл алууга кыйналуу.

Чаян (24.10–22.11). Күч жана тереңдик. Максатына жетмейинче токтобойт. Алсыз жери — кечиримсиздик.

Жаачы (23.11–21.12). Эркиндик жана кыймыл. Саякат, жаңы тажрыйба, ачык сөз. Алсыз жери — сөзүндө турбай калуу.

Текечер (22.12–20.01). Максат жана жоопкерчилик. Узак жолго чыдайт. Алсыз жери — ашыкча катаалдык.

Суу куйгуч (21.01–18.02). Өзгөчөлүк жана жаңылык. Салттан четтеп ойлойт. Алсыз жери — суздук.

Балык (19.02–20.03). Кыял жана боорукердик. Башканын абалын сезет. Алсыз жери — чындыктан качуу.

Жеке мүнөздөмөлөр кеңири ачылган өзүнчө материалда, жуманын жоруму бул баракта.

Жылдыз жоруму кантип түзүлөт

Бул суроонун жообу көпчүлүк күткөндөн жөнөкөй.

Биринчи кадам — Күндүн орду. Туулган күнүң Күн эклиптиканын кайсы 30 градустук бөлүгүндө турганын көрсөтөт. Жалпыга арналган жорумдарда мындан башка эч нерсе эсепке алынбайт.

Экинчи кадам — планеталардын ошол күнкү абалы. Астролог эфемерида деп аталган таблицадан планеталардын координаттарын алат жана алардын бири-бирине карата бурчтарын карайт.

Үчүнчү кадам — чечмелөө. Ар бир планетага салтта белгилүү бир тема таңылган: бири мамилелерге, бири сөзгө, бири акчага. Планетанын орду менен бурчунан текст чыгарылат.

Бул жерден бир нерсе дароо көрүнөт: эфемерида астрономиялык эсеп, ал эми чечмелөө — салт. Биринчиси текшерилет, экинчиси текшерилбейт. Планетанын эртең кайда болору сантиметрге чейин эсептелет; ошол абал сенин жумуш маанайыңа кандай таасир этери эч кайда далилденген эмес.

Ал эми газеттеги же тиркемедеги күнүмдүк жорумдун көпчүлүгү үчүнчү кадамдан да башталбайт: тексттер алдын ала жазылып, ротация менен коюлат.

Эмне үчүн жоруму сага дал келгендей сезилет

Бул суроонун илимде өз аты бар — Форер эффекти (Барнум эффекти деп да аталат).

1948-жылы психолог Бертрам Форер өзүнүн 39 студентине тест берип, жума өткөндөн кийин ар бирине «жеке мүнөздөмө» таратып берген. Чындыгында баарына бирдей текст берилген жана ал текст гезиттердеги жорумдардан чогултулган эле.

Студенттер өз мүнөздөмөсүнүн тактыгын беш баллдык шкала боюнча орто эсеп менен 4,26 деп баалашкан.

Себеби текст ушундай курулган: ар бир сүйлөм дээрлик бардык адамга туура келет, бирок жеке угулат. Мисалы: «Айланаңдагылар сени ишенимдүү көрүшөт, бирок ичиңде күмөн көп». Бул сага дал келеби? Бардыгына дал келет.

Күнүмдүк жорумдардын тили ушул принцип боюнча курулган. Муну билгенден кийин каалаган жорумду окуп, кайсы сүйлөм «Форерче» экенин өзүң көрө аласың — бул кызыктуураак машыгуу.

Сенин бурчуң асманда башка жерде турат

Бул астрологиянын эң кызык жана эң аз айтылган жери.

«Астрономия» энциклопедиялык окуу куралы муну түз жазат: апрель айында Күн Кой топ жылдызына келет, ал эми жазгы күн-түн теңелүү чекити эки миң жылча мурун ошол Кой топ жылдызында болгон жана прецессиянын себеби менен азыр Балыкка которулган.

Башкача айтканда, астрологиядагы «Кой» 21-мартан 20-апрелге чейин созулат, ал эми асмандагы Кой топ жылдызына Күн апрелде гана кирет. Айырма бир айга жакын.

Ошол эле булак бардык айлар боюнча Күндүн чыныгы ордун берет: март — Балык, апрель — Кой, май — Букачар, июнь — Эгиздер, июль — Суу чаян, август — Арстан, сентябрь — Бийкеч, октябрь — Тараза, ноябрь — Чаян, декабрь — Жаачы, январь — Текечер, февраль — Суу куйгуч. Таблицадагы даталар менен салыштырып көр — жылыш бирдей.

Дагы бир нерсе: эклиптиканы он эки эмес, он үч топ жылдыз кесип өтөт. Он үчүнчүсү — Ophiuchus (орусча «Змееносец»; бул топ жылдыздын кыргызча туруктуу аталышы «Астрономия» окуу куралында жок). Ал астрологиялык он экиге кирбейт, анткени астрологиядагы бурчтар топ жылдыздар эмес, эклиптиканын 30 градустан турган он эки бирдей бөлүгү. Бөлүктөр байыркы доордо белгиленген жана ошол бойдон калган.

Кантип мамиле кылуу керек

Биздин позициябыз жөнөкөй.

Жылдыз жоруму — оюн-зоок форматы. Аны эртең мененки кофе сыяктуу окууга болот.

Жылдыз жорумуна таянып чечим кабыл албаш керек. Кимдир бирөө «бурчуң дал келбейт» деп никени бузат, «бүгүн жаман күн» деп маек өткөрбөй коёт, «жылдыздар айтты» деп акча салат. Бул жерде оюн бүтөт жана чыныгы чыгым башталат.

Өзгөчө эки нерседен сак бол:

• Акча суранган астролог. «Каргышты чечем», «максатыңды ачам» деген кызмат үчүн акча сураган адам сага жооруп жаткан жок, сенден акча алып жаткан.
• Жеке маалыматты сураган анкета. Туулган күнүң менен саатың — бул жетиштүү. Паспорттун номери, карта маалыматы же жакындарыңдын маалыматы сурала турган жорум жок.

Түш жоруу да ушул эле категорияда: ал маданий мурас катары кызык, сөздүгүн биз ошондой берип жатабыз.

Бул барак эмне үчүн күн сайын жаңырбайт

Биз күнүмдүк жорумду ойлоп чыгарбайбыз. Ойдон чыгарылган божомолду «бүгүнкү жоруму» деп берүү — окурманды алдоо, ал эми справочный кызматтын баркы бир күндүк трафиктен кымбат.

Ошондуктан бул барак туруктуу маалымдама: даталар, мүнөздөмөлөр, жорумдун механикасы. Бул маалымат бир жылдан кийин да ушул бойдон туура болот.

myna.kg башкы бетинде ошол күнкү жаңы жарнамалар чогултулат — жоруму эмес, чыныгы тизме.

Көп берилүүчү суроолор

Кайсы бурч кайсы бурчка дал келет?

Астрологиялык салтта бир стихиядагы бурчтар (от менен от, суу менен суу) жакшы келишет деп эсептелет. Бирок бул салттагы эреже, изилдөө эмес. Адамдардын мамилеси туулган айына көз каранды экенин бир да иш ырастаган жок.

Туулган саатымды билбесем эмне болот?

Жалпы күнүмдүк жорум үчүн саат керек эмес — ал Күндүн ордуна гана таянат. Саат жеке карта түзүүдө гана талап кылынат.

Кытай календарындагы жылдын жаныбары менен зодиак бир нерсеби?

Жок, экөө эки башка система. Зодиак — жылдын ичиндеги он эки бөлүк, кытай календарындагы жаныбарлар — он эки жылдык цикл. Кыргыз элинде да он эки жылдык мүчөл системасы бар жана ал зодиакка тиешеси жок.

Жоруму жаман нерсе айтса эмне кылам?

Эч нерсе. Текст сага арналып жазылган эмес — ал миңдеген адамга бирдей жөнөтүлгөн. Эгер ошол текстен кийин тынчсызданып жатсаң, ошол эле Форер эффекти иштеп жатат, бирок терс тарапка.

Булактар

• «Астрономия. Энциклопедиялык окуу куралы», Бишкек, 2004 (башкы редактор Ү. Асанов) — зодиак бурчтарынын кыргызча аттары, даталары, Күндүн топ жылдыздар боюнча кыймылы жана прецессия. Кыргыз Википедиясындагы «Зодиак» макаласы ушул булакка шилтейт.
• Barnum effect жана Bertram Forer — 1948-жылдагы тажрыйбанын шарттары жана жыйынтыгы: 39 студент, беш баллдын ичинен 4,26.

Бул баракта жазылган бардык мүнөздөмөлөр редакциянын өз тексти. Бир да жорум башка сайттан алынган жок.