Курман айт 2027: күнү, малга коюлган шарттар жана эттин бөлүнүшү

Астрономиялык эсеп боюнча Курман айт 2027-жылдын 16-майында, жекшемби күнү белгиленет: ошол күн 10 Зулхижжа 1448'ге туура келет. Курмандык чалуу айт намаздан кийин башталып, үч күнгө — 16, 17 жана 18-майга — созулат.

Бул жылдын негизги практикалык жыйынтыгы датанын өзүндө эмес, анын апта күнүндө: 16-май жекшембиге түшөт. Демек беш күндүк график менен иштеген адамга кошумча эс алуу күнү чыкпайт. Төмөндө малга коюлган шарттар, жети үлүштүн эрежеси, союунун мөөнөтү жана эттин бөлүнүшү.

Жакынкы жылдардагы даталар

Жыл сайын 10–11 күнгө эртелейт: ай жылы күн жылынан ошончого кыска. Ошондуктан 2026-жылы майдын аягында болгон майрам 2027-жылы майдын ортосуна, 2028-жылы майдын башына жылат.

Бул даталар — эсеп. Так күндү Муфтияттын Улемалар кеңеши жарыялайт, ал бир суткага жылышы мүмкүн. 2026-жылдын 21-сентябрына карата 2027-жылга жарыя жок, ал эми Муфтияттын диний майрамдар барагы дагы эле 2025-жылдын маалыматын көрсөтүп турат: 10 Зулхижжа 1446 — 6-июнь 2025.

Зулхижжанын алгачкы он күнү жана Арафа

Курман айт капысынан келбейт: ага Зулхижжа айынын алгачкы он күнү даярдык болуп саналат. Эсеп боюнча 1 Зулхижжа 1448 — 7-май, жума, демек он күн 7-майдан 16-майга чейин созулат. Бул күндөрдө нафил орозо кармоо, садага берүү жана такбир айтуу салт.

Онунчу күндүн алдындагы күн — Арафа, 9 Зулхижжа, 2027-жылы 15-май, ишемби. Ажылыкка барган адамдар ошол күнү Арафат тоосунда турат. Ажылыкка барбагандар үчүн Арафа күнү орозо кармоо сүннөт — бирок курмандык чалуучу адам ошол эле күнү мал сатып алуу, союучу жайды даярдоо жана эт бөлүштүрүүнү ойлонуп коюу менен алек болот. Экөөнү бир күнгө сыйдыруу кыйын, ошондуктан даярдыкты 13–14-майга жылдырган ыңгайлуу.

Курмандыкка кайсы мал болот

Ханафий мазхабы боюнча курмандыкка беш түрдөгү мал жарайт жана ар биринин эң аз жашы бар.

Алты айлык козу, эгер ал денеси жагынан бир жашар койго окшош, толук жетилген болсо, курмандыкка өтөт — бул өзүнчө эскертилген учур, жалпы эреже эмес.

Экинчи шарт — малдын ден соолугу. Курмандыкка чалынуучу мал олуттуу кемчиликсиз болушу керек: сокур, бир көзү толук көрбөгөн, бутунан аксап басалбаган, өтө арык, куйругу же кулагы негизинен кесилген мал курмандыкка жарабайт. Тууган мал, мүйүзү сынган мал жана кичине жара — бул кемчиликтерге кирбейт.

Мына ушул жерде эң көп ката кетет. Базардан алынган малды «сойгондо көрөбүз» деп калтырбай, сатып алганга чейин басууну, көзүн жана тишин карап көрүү керек. Базарда кайра берүү мүмкүнчүлүгү дээрлик жок.

Малды тандоонун практикалык жагы — жашын тишинен тактоо, семиздигин баалоо, сатуучудан ветеринардык маалымкат сурап алуу — өзүнчө чоң тема. Аны курмандыкка мал тандоо барагына чыгардык.

Жети үлүш: чоң малды кантип бөлүшөт

Кой менен эчки бир кишиге чалынат: аны жети адам бөлүшө албайт.

Уй, топоз жана төө болсо жети кишиге чейин бөлүнөт. Мында эки талап бар.

Биринчиси: ар бир үлүш жетиден бир кем болбошу керек. Эгер сегиз киши бир уйга кошулса, курмандык эсептелбейт — сегизинчиси кошулганда үлүштөр жетиден бир кем болуп калат.

Экинчиси: жети катышуучунун тең ниети курмандык болушу керек. Эгер бирөө «мен жөн эле эт алайын деп кошулдум» десе, калгандардын курмандыгы да күмөн болуп калат. Ошондуктан кошулуп жатканда бул ачык айтылып, катышуучулар алдын ала макулдашып алганы оң.

Практика жагынан: жети үлүштү туугандар же коңшулар арасында чогултуп, малдын баасын жетиге бөлүп, акчаны бир кишиге чогултуу — эң көп кездешкен жол. Кимдин үлүшү канча экенин жана эт кантип бөлүнөрүн алдын ала жазып коюу талашты жоёт.

Качандан баштап жана качанга чейин союлат

Убакыт чеги эки жактуу.

Башталышы: айт намаздан кийин. Айт намаз окулган жерде ага чейин союлган мал курмандык болуп эсептелбейт — ал жөн эле союлган мал болуп калат. 2027-жылы 16-майда Бишкекте күн 05:38'де чыгат, айт намаз андан кийин, керахат убактысы өткөн соң жамаат менен окулат; так саатты ар бир мечит өзү жарыялайт.

Аягы: айттын үчүнчү күнүнүн кечи. 2027-жылы бул 18-май, шейшемби — күн батканга чейин. Андан кийин союлган малдын статусу башкача болуп калат.

Демек курмандыкка үч күн бар: 16, 17 жана 18-май. Биринчи күн эң тыгыз болот, ошондуктан союучу жай же уста менен алдын ала макулдашкан адам үчүн экинчи күн көбүнчө ыңгайлуураак.

Эт кантип бөлүнөт

Салт боюнча эт үчкө бөлүнөт:

1. Үй-бүлөгө — өзүң жана бирге жашагандар үчүн.
2. Туугандарга жана коңшуларга — белек катары, байлыгына карабай.
3. Мухтаждарга — колунда жоктор, жетимдер, жалгыз бой карылар үчүн.

Бул үч бөлүк — сунушталган тартип, тараза менен өлчөнүүчү катуу милдет эмес. Бардыгын садагага берүү да туура, бардыгын өзүнө калтыруу да каршы эмес. Бирок үчүнчү бөлүктү таптакыр таштап коюу — майрамдын маанисине карама-каршы.

Эмне берилбейт: курмандык малдын териси, эти же башка бөлүгү союучу устанын эмгек акысы катары берилбейт. Устага акчалай төлөө керек. Терини өзүң колдонсоң болот, же аны садагага берүү туура.

Жети киши бөлүшкөндө: уюштуруунун тартиби

Жети үлүштүү курмандык чырдын эң көп чыккан жери, ал эми себеби дайыма бир эле — алдын ала сүйлөшпөө. Тартип мындай болгону оң.

Биринчиден, катышуучулар аныкталат. Жети адамдын тизмеси жана ар биринин ниети — курмандыкпы же жөн эле эт алуубу — ачык айтылат. Ниети башка адам кошулса, калгандардын курмандыгы да күмөнгө калат.

Экинчиден, баасы бөлүнөт. Малдын баасы, устанын акысы жана ташуу чыгымы кошулуп, жетиге бөлүнөт. Кийин «мен малга гана төлөдүм» деген талаш ушундан чыгат.

Үчүнчүдөн, эт бөлүштүрүүнүн ыкмасы келишилет. Эки жол бар: бирдей салмак боюнча бөлүү же ар бир үлүшкө малдын ар кайсы жеринен кошуп, теңдеп бөлүү. Экинчиси адилеттүүрөөк, бирок уста менен алдын ала сүйлөшүүнү талап кылат.

Төртүнчүдөн, орун жана убакыт белгиленет. Айттын биринчи күнү союучу жайлар толуп калат, ошондуктан кезекти эки-үч күн мурун алуу керек.

Ушул төртөөнү бир баракка жазып койгон үй-бүлө майрамды талашсыз өткөрөт.

Жыл сайын кайталанган беш ката

Айт намазга чейин союу. Айт намаз окулган жерде ага чейин союлган мал курмандык эсептелбейт. Эртең менен шашкандар ушундан жаңылат.

Бир малга сегиз киши кошулуу. Жетиден ашкан үлүш курмандыкты жокко чыгарат. «Бир аз гана кошулуп коёюн» деген суроого жооп бир гана: жок.

Терини же этти устага төлөм кылуу. Устанын эмгеги акчалай төленет. Бул кеңири кездешкен, бирок туура эмес.

Малды кароосуз тандоо. Аксаган, катуу арыктаган же көзү көрбөгөн мал курмандыкка жарабайт. Базарда мал басып көрүнбөсө, аны басып көрүүнү сурануу керек.

Малды өтө эрте алуу. Майрамга бир жума калганда алынган мал үчүн жем, суу жана орун талап кылынат. Шаар батирине мал алып келип, аны балконго байлаган учурлар жыл сайын кайталанат: мал арыктайт, коңшу менен чыр чыгат.

Бюджет: баа кайдан көрүнөт

Бул жерде так сан берүүдөн атайын баш тартабыз. Курмандык малдын баасы аймакка, жашка жана семиздигине карай айырмаланат, ал эми майрамга эки жума калганда базарда баа тез өзгөрөт. Жарым жыл мурун жазылган сан окурманды жаңылтат.

Ошондуктан баа бир гана жерден — тирүү жарыялардан алынышы керек. Мына аянтчасында бул жаныбарлар бөлүмү, анын ичинде «Айыл чарба жаныбарлары». Ачык айтабыз: 2026-жылдын 21-сентябрына карата бул бөлүмдө жарыя аз — бүтүндөй бөлүмдө үч жарыя, анын бирөө айыл чарба малы. Демек азыр бул жерден баа диапазонун чыгаруу мүмкүн эмес, ал эми майрам алдында жарыя саны бир топ көбөйөт. Баа керек болсо, ошол бөлүмдү түз ачып, сүзгүчтөн өз шаарыңды тандап кара — бул жердеги сан эмес, ошол жердеги жарыя чындыкка жакын.

Бюджетти пландаганда эсепке алына турган үч кошумча чыгым: союучу устанын эмгек акысы, эт бөлүштүрүү үчүн идиш-аяк жана мал сатып алынган жерден үйгө ташуу.

Курман айт жана жумуш

Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин 2026-жылдын 20-августундагы № 197 буйругу Курман айтты Орозо айт менен бирге «ай календары боюнча аныкталуучу иштебей турган майрам күндөрү» катарына киргизет. Демек бул иштебей турган күн, эмгек акы сакталат.

Ошол эле буйрукта 2027-жылдын жумуш убактысынын ченеми — беш күндүк жумада 248 жумуш күнү жана 1977 саат — бул эки күндү эсепке албай түзүлгөн: алар ченемден өзүнчө чыгарылат.

Бирок 2027-жылы бул эрежеден пайда аз. 16-май — жекшемби, беш күндүк графикте ансыз да эс алуу күнү. Ошондуктан кошумча эс алуу күнү Министрлер Кабинети атайын жылдыруу токтомун кабыл алган учурда гана пайда болот, ал эми 2026-жылдын 21-сентябрына карата 2027-жылга мындай токтом жок. Жылдын калган майрамдары 2027-жылдын майрам күндөрү барагында.

Көп берилүүчү суроолор

Курман айт 2027-жылы кайсы күнү?

Эсеп боюнча 16-май, жекшемби. Расмий күндү Муфтият жарыялайт, ал бир суткага жылышы мүмкүн.

Курмандык милдеттүүбү?

Ханафий мазхабында курмандык колунда бар, белгилүү байлык ченемине жеткен адам үчүн важиб деп эсептелет. Мажбурлап карызга алып союу талап кылынбайт.

Малды майрамдан канча мурун алуу керек?

Так мөөнөт жок. Практикада эки-үч күн мурун алган адам малды карап, тыныгуу берип үлгүрөт; майрамдын эртесинде алгандар ашыкча шашуудан ката кетирет.

Мүйүзү сынган койду союуга болобу?

Болот. Мүйүздүн сынуусу курмандыкка тоскоол кемчилик эмес. Тоскоол болгон кемчиликтер — сокурдук, баса албай аксоо жана өтө арыктык.

Курмандык этин сатууга болобу?

Жок. Курмандык эти жана териси сатылбайт, союучу устага төлөм катары да берилбейт. Устанын эмгеги акчалай төлөнөт.

Курмандыкты башка өлкөдө чалдырса болобу?

Болот. Бул кеңири таралган практика, мунун өзүндө тыюу жок. Бирок ошондо да мөөнөт бирдей: айт намаздан кийин жана үчүнчү күндүн кечине чейин.

Булактар

• Aladhan API. 10 Зулхижжа 1448'ди которуу, 1447-жыл жана 1449-жыл — астрономиялык эсеп, 21.09.2026 текшерилди.
• Кыргызстан мусулмандарынын дин башкармалыгы. Диний майрамдар — 21.09.2026 карата бетте 2025-жылдын маалыматы турат.
• Кыргызстан мусулмандарынын дин башкармалыгы. «Курман айт жана курмандык чалуу» жана «Курмандык чалуу» — малга коюлган шарттар, жети үлүш жана мөөнөт ушул макалалардан. Эскертүү: 21.09.2026 карата Муфтияттын архив сайты биздин суроолорго жооп бербей жатат, ошондуктан бул бөлүмдөгү диний талаптарды өз мечитиңдин имамынан тактап алууну сунуштайбыз.
• Кыргызстан мусулмандарынын дин башкармалыгы. Фатва базасы — 21.09.2026 карата базада курмандык боюнча өзүнчө фатва жарыяланган эмес.
• КР Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги. 2026-жылдын 20-августундагы № 197 буйругу — 2027-жылга өндүрүштүк календарь.
• Мына. Жаныбарлар бөлүмү — тирүү жарыялар, 21.09.2026 карата бөлүмдө үч жарыя.