Кыргызстанда патенттин баасы 2026: иш түрлөрү жана райондор боюнча ставкалар

Бишкекте визажисттин, чач тарачтын же маникюр устасынын патенти 30 күнгө 2000 сом, Ош шаарында — 1400. Шаар ичиндеги такси — 500 сом, үйдө тигүүчү — 700, бала багуучу же үй кызматчысы — 500, юрист — 10 000. Бул цифралар КР Финансы министрлигине караштуу Мамлекеттик салык кызматынын 2025-жылдын 12-сентябрындагы № 512 буйругунан алынган, ал 2026-жылы да иштейт.

Өлкө боюнча бирдиктүү таблица деген жок: ставка ар бир район жана шаар үчүн өзүнчө, жана ал sti.gov.kg сайтынын «Ставки патентов» барагында өзүнчө PDF файл болуп жатат.

Эң башында: салыктан кымбат чыккан камсыздандыруу полиси

Көпчүлүк адам патенттин баасын билип алып, эсеп бүттү деп ойлойт. Бирок патент салыкты жабат, камсыздандыруу төгүмдөрүн жабат эмес. Алар өзүнчө төлөнөт — камсыздандыруу полисин (страховой полис) сатып алуу аркылуу, жана Бишкекте бул дээрлик ар бир кызмат түрү үчүн патенттин өзүнөн кымбат.

«Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтери жөнүндө» КР Мыйзамынын 6-беренеси боюнча жеке ишкерлер жана жеке жактар үчүн тариф ай сайын республиканын райондорунда жана шаарларында түзүлгөн орточо айлык эмгек акынын 6 пайызынан кем эмес өлчөмүндө белгиленет. Базарларда лотоктон жана соода ордунан сатуу жүргүзгөндөр үчүн тариф төмөн — 3 пайыздан кем эмес. Ал эми мүлктү ижарага берүүдөн киреше алгандар үчүн жогору: ошол эле мыйзамдын 7-беренесинин 1-бөлүгү аларга 10 пайыздан кем эмес коёт.

2026-жылга кирешеге салынуучу салыкты жана камсыздандыруу төгүмдөрүн эсептөө үчүн орточо айлык эмгек акы салык кызматы тарабынан бекитилген: республика боюнча 36 047 сом, Бишкек шаары боюнча — 44 074, Ош шаары боюнча — 30 039. Эсептейбиз.

Бишкектеги чач тарач бир жылда болжол менен 20 683 сом патент жана 31 733 сом полис төлөйт — полис салыктан бир жарым эсе кымбат. Бул баракта башка бир дагы цифра мынчалык маанилүү эмес.

Мыйзам мүлк ижарасына койгон 10 пайыздык тариф боюнча полис Бишкекте айына 4407,40 сом, Ошто 3003,90, республика боюнча орточо 3604,70 сом турат. Бишкекте батирин ижарага бергенге полис дээрлик ар дайым патенттен кымбатка турат: 60 чарчы метр батирге 30 күнгө патент — 1800 сом.

Өзүнчө: I жана II топтогу майыптар жана жеке ишкердик менен алектенген пенсионерлер камсыздандыруу төгүмүнөн бошотулган. Соодага дагы бир эреже бар: соода чекиттери бир салык органынын аймагында бир нечөө болсо — бир полис алынат; чекиттер ар башка салык органында болсо — полис ар биринде өзүнчө.

Кайсы файлды ачасың: ЖЭИ, ЖИИ жана эки мамыча

Ар бир райондун салык кызматынын сайтында эки файл илинип турат. Айырмасы биринде:

• ЖЭИ — жеке эмгек ишмердүүлүгү (индивидуальная трудовая деятельность). PDF'тин өзүндөгү эскертүү: «жеке жактын өз алдынча, жалданма эмгекти тартуу укугусуз жүргүзгөн ишмердүүлүгү». Бул жакка чач тарач, репетитор, тигүүчү, котормочу, такси жана турак жай ижарасы кирген.
• ЖИИ — жеке ишкердик ишмердүүлүгү (индивидуальная предпринимательская деятельность). Бул жерде жалданма жумушчуга уруксат берилет, жана бул жерде автосервис, коомдук тамактануу, мейманкана, сауна, алмашуу бюросу, ломбард, унаа жуучу жай, стоматология жатат.

Өз ставкаңды таппай жатсаң — кыязы, туура эмес файлды карап жатасың.

Файлды ачканда акча жазылган эки мамыча көрүнөт: «Базалык салык суммасы (30 күнгө сом менен)» жана «Патенттин ставкасы». Төлөө керек болгону — экинчиси.

Базалык сумма бүт өлкөгө орток, аны Министрлер Кабинети 2022-жылдын 18-февралындагы № 84 токтому менен бекитет. Патенттин ставкасы — ошол базалык сумманын конкреттүү райондо хронометраждык изилдөөдөн кийин айланган түрү. Кээде алар дал келет, кээде эселеп айырмаланат: дизайнердин базалыгы 15 000, ал эми Биринчи Май районундагы ставкасы 10 000; Бишкектеги таксинин базалыгы 1000, ставкасы 500.

Ставканы ким жана кантип аныктаарын салык кызматы катуу формулировка менен жазат: патенттер боюнча салык базасы салык органдары тарабынан жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана аккредиттелген тармактык бизнес-ассоциациянын өкүлдөрү менен бирге хронометраждык изилдөөлөрдүн негизинде гана аныкталат. Жалпы түшүм, чыгашалар, иш түрлөрү жана аймактар боюнча орточо кирешелүүлүк жана сезондуулук эске алынат.

Бишкек менен Ош: базалык сумма бирдей, ставка башка

Райондук файлдар дал ушуну үчүн керек. Базалык сумма эки шаарда бирдей — аны Министрлер Кабинети бекитет, — ал эми патенттин ставкасы Ошто дээрлик бардык жерде төмөн.

Оштогу массажист борбордогудан үч эседен ашык аз төлөйт — 5000дин ордуна 1500. Ал эми бир сап эрежени бузат: дизайнердик жасалга Ошто борбордон кымбат, 10 000дин ордуна 10 500. Бизде түшүндүрмө жок, эки цифра тең салык кызматынын колдонуудагы файлдарынан алынган.

Калкка көрсөтүлүүчү кызматтардын Бишкектеги толук тизмеси (Биринчи Май району, ЖЭИ, 30 күнгө сом менен; борбордун калган үч районунда бул саптар дал келет):

Өзүнчө сап — КР жарандары жалдаган чек ара боюндагы эмгек мигранттары: өсүмдүк өстүрүү, курулуш, мал чарбачылыгы жана жеке тейлөөнүн башка кызматтары 30 күнгө 800 сомдон.

Ташуу: такси, микроавтобус, жүк

Бул жерде базалык сумма менен ставка дээрлик бардык жерде айырмаланат, үстүнө «шаар жана Республика боюнча» менен «эл аралык багыттар боюнча» деген бөлүнүш кошулат.

Эки тактоо. Биринчиси: салык агентинин маалыматтык системасы аркылуу иштеген такси, башкача айтканда агрегатор аркылуу иштегени, патент сабынан чыгарылган — ага өзүнчө тартип. Экинчиси: жүргүнчү жана жүк ташуу, ошондой эле курьердик кызмат — «патент берилген районунда гана иштейт» деген эреже жайылбаган жалгыз иш түрлөрү.

Ижара: көп кабаттуу үйдө 30 сом, контейнерге 300

Кыймылсыз мүлктү ижарага берүү — ЖЭИ, 28-пункт «Кыймылсыз мүлктү жалдоого, ижарага берүү», ГКЭД коду 68.20.0. Ставка 30 күнгө бир чарчы метр үчүн эсептелет, жана бул жерде райондор чындап айырмаланат.

Турак жай боюнча эки сап Бишкектин төрт районунда тең жана Ош шаарында бирдей, базалык сумма менен дал келет. 2026-жылдын 21-сентябрында № 512 буйруктун ЖЭИ тиркемелери боюнча текшерилди: Биринчи Май, Ленин жана Свердлов району. Муну өзүнчө айтуу керек: турак жай ижарасынын сабы ЖИИ файлында жок, ошондуктан аны такай «таппай» калып, ижарага патент жок деген жыйынтык чыгарышат. Бар — жөн гана башка файлда.

Патент кимге киреше салыгынан пайдалуу. ЖЭИ боюнча жеке жак патентти киреше салыгынын ордуна төлөйт (416-берененин 2-бөлүгү), демек эки сумма салыштырылат: аянт × 30 сом жана айлык төлөмдүн 10 пайызы. Алар батир үчүн бир чарчы метрге айына 300 сом, жеке үй үчүн 400 сом төлөмдө барабар болот. 60 чарчы метр батир 35 000 сомго: 30 күнгө патент 1800 сом, салык 3500 сом — патент эки эсе арзан. 200 чарчы метр үй 40 000 сомго: патент 8000, салык 4000 — салык арзан. Ээси үчүн толук эсеп Бишкектеги батир ижарасы материалында.

Ижарада унутулуп калган өзүнчө чыгым: «Камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтери жөнүндө» Мыйзамдын 7-беренесинин 1-бөлүгү боюнча мүлктү ижарага берүүдөн киреше алган жеке жактар орточо айлык эмгек акынын 10 пайызынан кем эмес төлөшөт, калгандардай 6 пайыз эмес. Бишкек боюнча 2026-жылга бул айына 2 644 сомдун ордуна 4 407 сом.

Андан ары дарек боюнча бөлүнүш башталат: базарлардагы 500 чарчы метрге чейинки турак эмес объекттер үчүн ставка конкреттүү базардын аты менен жазылган. Биринчи Май районунда автотетик базары «Кудайбергенде» киоск, павильон, вагончо жана текче 80 сомдон, контейнер 300, ангар жана стационардык жай 200 сомдон. «Азис» чакан базарында «П» катарындагы контейнерлер 250, калган катарлар 120. «Сары-Өзөн Дыйканда» муздатуучу жабдуу 300, контейнер 150. Райондун калган бардык базарлары үчүн — 50, 70 жана 90.

Октябрь районунда механизм ошол эле, даректер менен суммалар башка: «Кыш-Жай» жана «Орто-Сай» соода-эс алуу комплекстеринде, муниципалдык «Орто-Сайда», «Кулун Атада» жана «Оберондо» киоск — 80, контейнер — 120, стационардык жай — 150; райондун калган базарларында — 50, 70 жана 90. Базалык сумма баарында бирдей — 700 сом.

Жыйынтык: контейнер ижарага берсең, ставка жалпы райондон эмес, буйрукта жазылган базардын атынан көз каранды. Кошуна базар боюнча эсептөөгө болбойт.

ЖИИ: автосервис, коомдук тамактануу, мейманкана, ломбард

10 койко-орунга чейинки мейманканалар өзүнчө окуя: базалык сумма бирөө, 4000 сом, ал эми ставка үй кайсы жерде турганынан көз каранды. Буйрук санап чыккан көчөлөрдүн ичинде — Жибек Жолу, Курманжан Датка, 7-Апрель, Масалиев, Жаныбек Баатыр, Бах, Фучик — бир койко-орун 2500 сом, жаңы конуштарда жана турак жай массивдеринде 1000, Бишкектин калган аймагында 2000.

Алмашуу бюролору — патентти жеке жак эмес, уюм сатып алган жалгыз учур. Ставка да кварталга байланган: борбордо, Лев Толстой көчөсү, Эркиндик проспектиси, Фрунзе жана Ибраимов көчөлөрүнүн ортосунда — 20 000 сом, кийинки контурда — 15 000, андан ары — 12 000, ал эми «Дордойдун» аймагында жана Бишкектин калган аймагында — 10 000.

Мөөнөт үчүн жеңилдик: жылдык патент канчага түшөт

Патент катары менен келген 15, 30, 90, 180 же 365 күнгө алынат. Патент берүү тартибинин 9-пункту боюнча 90 күнгө алганда салык суммасы 5 пайызга, 180 күнгө алганда 10га, 365 күнгө алганда 15ке азаят.

Так сумманы салык кызматынын системасы эсептейт. Бирок цифранын тартибин өзүң текшере аласың: 30 күндүк ставканы мезгилдин санына көбөйтүп, жеңилдикти кемитесиң. Бишкекте үч кеңири тараган иш түрү үчүн мындай чыгат.

Чач тарачтын жылдык патенти он эки жолку айлык сатып алууга караганда болжол менен 3650 сом үнөмдөйт. Тескери жагы: сумма туруктуу, сатып алынгандан кийин кайра эсептелбейт жана кайтарылбайт. Бир гана өзгөчөлүк — форс-мажор жагдайлары (обстоятельства непреодолимой силы): ишти кайра баштаганда арыз берилет да, салык органы патентти пайдаланылбаган күндөргө узартат. Ошондуктан жылдык патент бир жерде, бир районду таштабай иштээрине ишенген адамга пайдалуу: патент берилген аймакта гана жарактуу.

Жалданма жумушчуга патент: 700бү же 2203,70бү

Бул жерде булактар карама-каршы келет, жана аны жашырып коюу чынчылдык эмес.

«Атайын салык режими» барагында салык кызматы мындай жазат: патенттеги салык төлөөчү жалданма жумушчулардын эмгек акысынан алынуучу кирешеге салынуучу салыктын ордуна ар бир жумушчуга айына 7 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө патент сатып алууга укуктуу. КРда эсептик көрсөткүч 100 сом, демек адам башына айына 700 сом.

Бирок КР Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 25-мартындагы № 146 токтому № 84 токтомду 1-1-пункт менен толуктаган: «Жалданма жумушчуга патенттин ставкасы ар бир календардык жылга республиканын райондорунда жана шаарларында түзүлгөн орточо айлык эмгек акынын өлчөмүнөн эсептелген 5 пайыз өлчөмүндө белгиленсин». Дал ушул формуланы колдонуудагы Патент берүү тартибинин 24-пункту кайталайт.

2026-жылдагы Бишкек үчүн 44 074 сомдун 5 пайызы — айына 2203,70 сом, 700 эмес. Айырма үч эседен ашык.

Ишенүү керек болгону — Министрлер Кабинетинин токтому жана Тартип: булар 2025-жылдын колдонуудагы актылары, ал эми салык кызматынын сайтындагы 7 эсептик көрсөткүч жөнүндөгү формулировка — нормага эски редакция. Сумманы баары бир система арыз толтурулганда өзү түзөт, ошондуктан жумушчу жалдаардан мурун жеке кабинетте эсепти айдап көр.

Жалданма жумушчуга патент 30, 90 же 180 күнгө жана ар бир жумушчуга өзүнчө алынат. Салыкка кайрылганда жумуш берүүчү өз паспортунун көчүрмөсүн, эмгек келишимин жана жумушчунун паспортунун көчүрмөсүн көрсөтөт.

Кимге патент таптакыр берилбейт

Тартиптин 10-пункту төрт категорияны санайт, тизме жабык:

• катары менен келген 12 айда жалпы түшүмүнүн көлөмү 8 000 000 сомдон ашкан жеке жак — соода ишмердүүлүгүнөн тышкары;
• уюм — алмашуу бюросунун жана/же ломбарддын кызматын көрсөткөндөрдөн тышкары;
• товар импорттогон жеке жак — тигүү жана текстиль өндүрүшүнүн субъекттеринен тышкары;
• жалпы режим боюнча же башка атайын салык режимдери боюнча салык төлөгөн жеке жак.

Өзүнчө: ишмердүүлүк патентте көрсөтүлгөнгө дал келбесе же адам башка салык төлөөчүгө берилген патент менен иштесе, салык органы патентти жокко чыгарууга укуктуу. Жокко чыгаруу жөнүндө үч күндүн ичинде кабарлоого милдеттүү. Ал эми патентсиз иштөө катталбай иштөө жана/же салыктан качуу деп табылат.

8 миллион сен жөнүндө болсо, патентпи же ИПге бирдиктүү салыкпы деген талдоону кара: босоголор, ставкалар жана ККМ коюу милдети ал жерде сап-сабы менен жазылган.

Соода патенти таптакыр башка эсеп

2024-жылдын 1-июлунан тартып соода ишмердүүлүгүнүн субъекттери патентке укугунан ажыраган. Аны президенттин 2025-жылдын 18-апрелиндеги жарлыгы кайтарып берди, ал эми конкреттүү ставкаларды № 512 буйрукка карата 2-тиркеме бекитти. Соода патентинин механикасы өзүнчө жана жогорудагылардын эч бирине окшобойт.

Башкы айырма: соода патенти 15/30/90/180/365 күнгө эмес, учурдагы календардык жылдын калган айларына алынат, ал эми буйруктагы суммалар календардык жыл үчүн көрсөтүлгөн. Ставка соода объектинин түрүнөн жана бир соода ордуна өзүң жарыялаган түшүмдөн көз каранды.

Лоток, текче, чатыр жана араба

Базарларда жана чакан базарларда лотоктон, текчеден, чатырдан, кол арабадан, көлөкөлөрдүн астынан жана металл конструкцияларда 4 000 000 сомго чейинки түшүм менен соода кылуу — жылына 18 000 сом, башкача айтканда айына 1500. Бир сап, бир цифра, өлкөдөгү мыйзамдуу соодага эң арзан кирүү.

Контейнер жана стационардык жай: он тепкич

Үчүнчү жана төртүнчү тепкичтин ортосундагы секирикке көңүл бур: 15 миллиондон 15 миллион бир сомго өттүң дегенде салык 96 миңден 168 миңге, 75 пайызга өсөт. Андан ары кадамдар тегиз.

Ушул эле жерде билип коюуга арзыган карама-каршылык бар. Атайын салык режимдери жөнүндөгү барагында салык кызматы өзгөчө режимдеги соода зонасындагы иш боюнча салык үчүн ушуга окшош шкаланы берет, жана ал жерде 8–12 жана 12–15 миллиондук тепкичтер бирге кошулган: «8 млндон 15 млнго чейин — 96 миң сом». Бул башка салык жана кодекстин башка главасы, бирок шкалалар аларды чаташтырып жибергидей окшош. Патент үчүн он тепкичтүү 2-тиркеме иштейт.

Базардан тышкары 30 чарчы метрге чейинки дүкөн

Эреже кампаларга, ангарларга, соода борборлоруна жана базарларга жайылбайт. Тартипте кошумча шарт бар: бул ставкаларды соода жайынын сыртында кампа жайы болбогондо гана колдонууга болот. Кошуна короодо кампасы бар 25 метрлик дүкөн патентке кирбейт.

Өзүнчө сап — жарманкелерде, көргөзмөлөрдө жана арзандатылган сатууларда лотоктон, текчеден, чатырдан жана көлөкөлөрдөн чекене соода кылуу: 30 календардык күнгө 12 000 сом. Соода тиркемесинде мөөнөт жыл менен эмес эсептелген жалгыз жер.

Дордой, Кара-Суу жана Мадина: ал жерде патент жок

Салык кызматынын түз жообу: соода чөйрөсүндөгү патент системасын өзгөчө режимдеги соода зоналарындагы — Дордой, Кара-Суу, Мадина — ишкердик субъекттери, ошондой эле базарлардан тышкары аянты 30 чарчы метрден ашкан соода борборлорундагы же дүкөндөрдөгү (капиталдык курулуштар) соода чекиттеринин ээлери пайдалана албайт.

Анда ал зонада эмне колдонулат: өзгөчө режимдеги соода зонасынын субъекти бирдиктүү салыктын стандарттык ставкасын — Салык кодексинин 423-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1-пунктунун «б» пунктчасы боюнча накталай эмес эсептешүүдө 2 пайыз жана накталай эсептешүүдө 4 пайыз — же жалпы салык режимин колдонууга укуктуу. Өзгөчө режимдеги соода зонасында патент системасына тыюу салынган.

Өзгөчө режимдеги соода зонасынын режими иштеген стратегиялык объекттерге салык кызматы «Дордой» соода-эс алуу комплексин жана «Тураталы эл базары — Кара-Сууну» кошот. Бул аймакта ККМ, ЭТТН жана ЭСФ колдонулбайт.

«Алгачкы» жана «тактоочу» арыз

Соода патентине арыз толтурганда эң биринчи анын статусун тандайсың:

• «Алгачкы» — эгер бир районго көрсөтүлгөн календардык жылда арыз биринчи жолу түзүлүп жатса.
• «Тактоочу» — эгер жарыяланган түшүмдүн көлөмүн ашырып жиберсең же ишти токтотсоң.

Тактоонун чеги катуу: калган айлар гана такталат, өтүп кеткендери үчүн кабыл алынбайт, ал эми бүт мезгилди алдын ала төлөп койгон болсоң — таптакыр кабыл алынбайт. Ошол эле учурда аянт же түшүм ашып кеткенде тактоочу арыз берүү укук эмес, милдет: калган айларга көлөмдү көрсөтүп, жаңы ставка боюнча патент сатып аласың.

Өткөрүп жиберүү оңой болгон дагы үч эреже:

• соода патентин сатып алуунун кошумча шарты — соода орду жана/же объекти болушу, жана бир объектке так бир патент алынат;
• арыз алдыдагы айдын 1ине чейин берилет, патент боюнча иш кийинки айдын 1инен башталат. Учурдагы айга патент алсаң, ал үчүн сатып алынган күнүнө карабай базалык салык суммасы толук өлчөмдө колдонулат — айдын ортосу жарым баа бербейт;
• соода орду экөө же андан көп болсо, түшүмдүн көлөмү арызда ар бирине өзүнчө көрсөтүлөт.

Система бул учурда эки форманы түзөт: RNK STI-220 «Соода чөйрөсүндөгү электрондук патент/полис» жана FORM STI-222 «Соода чөйрөсүндөгү ишке салык төлөө боюнча милдеттенме» — экөө тең ошол эле 2025-жылдын 12-сентябрындагы буйрук менен бекитилген.

Хронометраж, салык посту жана кайтарылбаган акча

«Менин чыныгы жүгүртүүмдү алар кантип билет» деген суроого салык кызматы түз жооп берет: жүгүртүү азайтылып көрсөтүлгөндө салык органдары хронометраждык изилдөө дайындап, салык посту коюуга укуктуу. Хронометраж — чекитти байкап, иш жүзүндөгү түшүмдү каттоо, салык посту — кызматкердин объектте туруусу. Жарыяланган түшүм жөн эле эсеп үчүн цифра эмес: анын артында STI-222 формасы боюнча милдеттенме турат.

Ал эми соода кылбай калсаң, акча кайтарылбайт. Тартиптин формулировкасы башка вариант калтырбайт: калган айларга төлөнгөн салык суммасы кайтарылууга, эсепке алынууга жана кайра эсептелүүгө жатпайт. Калган иш түрлөрү үчүн эреже ошол эле, бир аз жумшагыраак: сумма туруктуу, сатып алынгандан кийин кайра эсептелбейт жана кайтарылбайт — форс-мажор жагдайларынан тышкары.

Россиядагы патент менен чаташтырбоо керек

Сөз бирөө, мааниси башка, жана издөөдө ушундан улам туруктуу чаташуу болот. Россияда патент — чет өлкөлүк жаранга жалданып иштөөгө берилген уруксат. Кыргызстанда патент — өз жаранына арналган салык режими: туруктуу сумманы алдын ала төлөйсүң да, ошол мезгилде жүгүртүүнү да, пайданы да эсептебейсиң.

Жеке эмгек ишмердүүлүгүндөгү жеке жак патентти кирешеге салынуучу салыктын ордуна төлөйт. Патенттеги жеке ишкер пайдага салынуучу салыктан жана сатуудан алынуучу салыктан бошотулат. Бирок отчёттуулук таптакыр жоголбойт: бирдиктүү салык декларациясын патентчи баары бир тапшырат, ал эми андагы кирешелер милдеттүү ырастоосуз жана төлөнгөн салыкты кайра эсептөөсүз көрсөтүлөт.

Өз районуңдун ставкасын кайдан аласың

1. sti.gov.kg сайтындагы «Ставки патентов» барагын ач: ал жерде жүздөн ашык файл — ар бир районго эки PDF жана формалар тиркелген.
2. Өз районуңду тап да, туура файлды тандап ал: ЖЭИ — жалгыз иштесең, ЖИИ — жалданма жумушчу менен.
3. «Базалык салык суммасы» эмес, оң жактагы «Патенттин ставкасы» мамычасын кара.
4. Өз ишиң тизмеде жок болсо — ага патент каралган эмес, режимди башкача тандоого туура келет.

Бир эскертүү, аны ачык айткан оң: Бишкектин райондору боюнча файлдар сайтка 2025-жылдын 16-сентябрында, Ысык-Көл, Нарын, Талас, Чүй жана Ош облустары боюнча 17-сентябрда жүктөлгөн, ал эми Ош шаары, Жалал-Абад, Баткен жана бир катар түштүк райондору боюнча 2024-жылдын октябрындагы жана 2025-жылдын апрелиндеги файлдар жатат. Салыкка барардан мурун өз районуңду ачып, файлдын күнүн кара.

Сатып алуу үчүн салыктык же эсепке алуу каттоосу жана электрондук кол тамга керек: аймактык салык органынан алынган жөнөкөй логин же ID-карта. Төлөм — система түзгөн төлөм коду же QR-код боюнча банк, терминал, POS, электрондук капчык же мобилдик банкинг аркылуу. Сайт аркылуу түзүлгөн арызды ошол эле күнү 23:59:59га чейин төлөө керек, антпесе ал өзү өчүп калат. Кадамма-кадам жолу патентти онлайн кантип сатып алуу керек деген макалада, ал эми ИННиңди эстебей жатсаң, ал бир мүнөттө табылат: ИНН менен ПИНди кантип билүү керек.

Патент сатып алынып, кардар издөө башталганда, өз кызматың жөнүндөгү жарнаманы myna.kg сайтындагы «Кызматтар» бөлүмүнө жайгаштырасың — ошол жерде «Мына бизнес үчүн» витриналары да, шаар жана рубрика боюнча издөө да бар.

Көп берилүүчү суроолор

2026-жылы Бишкекте чач тарачтын патенти канча турат?

30 күнгө 2000 сом. Бул «визажисттердин, чач тарачтардын, маникюр жана педикюр боюнча адистердин кызматтары» деген 96.02.0 коду боюнча ставка, ал Бишкектин төрт районунда тең бирдей. Ош шаарында ошол эле сап 1400 сом турат. Салыктын үстүнө камсыздандыруу полиси өзүнчө алынат — Бишкекте бул айына дагы 2644 сомдун тегереги.

365 күнгө алынган патент чын эле арзанбы?

Ооба, 15 пайызга. Патент берүү тартибинин 9-пункту боюнча 90 күнгө алганда салык суммасы 5 пайызга, 180 күнгө алганда 10го, 365 күнгө алганда 15ке азаят. 30 күнгө 2000 сом ставкасы үчүн жылдык патент жеңилдиксиз 24 333 сомдун ордуна болжол менен 20 683 сомго түшөт. Бирок мөөнөтүнөн мурда жабылсаң, акча кайтарылбайт.

«Дордой» базарында патент менен иштесе болобу?

Болбойт. Салык кызматы түз жооп берет: соода чөйрөсүндөгү патент системасын өзгөчө режимдеги соода зоналарындагы — Дордой, Кара-Суу, Мадина — ишкердик субъекттери пайдалана албайт. Ал жерде өзгөчө режимдеги соода зонасындагы иш боюнча салык, же накталай эмес эсептешүүдө 2 жана накталай эсептешүүдө 4 пайыз ставкасы менен бирдиктүү салык, же жалпы режим колдонулат.

Жарыяланган түшүмдү азайтып көрсөтсөм эмне болот?

Жүгүртүү азайтылып көрсөтүлгөндө салык органдары хронометраждык изилдөө дайындап, салык посту коюуга укуктуу. Түшүм же соода аянты ашып кетсе, тактоочу арыз берип, жылдын калган айлары үчүн жаңы ставка боюнча кошумча төлөө — салык төлөөчүнүн милдети. Өтүп кеткен айларды тактоого болбойт.

Патент бүт өлкөдө иштейби?

Жок. Патент берилген аймакта гана жарактуу: район, район бөлүнүшү жок шаар же Бишкек шаары. Өзгөчөлүк экөө — жүргүнчү жана жүк ташуу кызматтары (облус, республика жана эл аралык багыттар боюнча) жана курьердик кызмат (облус жана республика боюнча).

Патентчиге касса жана электрондук эсеп-фактура керекпи?

Соода үчүн патенттин кайтарылышы дал ККМ менен ЭСФтен бошотуу катары сунушталган. Өзгөчө режимдеги соода зонасынын аймагында салык кызматы ККМ, ЭТТН жана ЭСФтен бошотууну түз көрсөтөт. Калган режимдерде талаптар ар башка — мисалы, жүгүртүүсү 15 млн сомго чейинки ИПге бирдиктүү салыктын нөлдүк ставкасы, тескерисинче, ККМ милдеттүү колдонулганда гана берилет.

Булактар

• КР Финансы министрлигине караштуу Мамлекеттик салык кызматы — «Ставки патентов» барагы бардык райондор боюнча файлдары менен, «Специальный налоговый режим» жана көп берилүүчү суроолорго жооптор
• Мамлекеттик салык кызматынын 12.09.2025-жылдагы № 512 буйругу: [Патентти жана камсыздандыруу полисин берүү тартиби](https://www.sti.gov.kg/section/view-pdf?filePath=websti/2025/11/14/Порядок выдачи патента и полиса.pdf), [2-тиркеме — соода чөйрөсүндөгү салык суммалары](https://www.sti.gov.kg/section/view-pdf?filePath=websti/2025/9/16/Сумма налога на основе патента на деятельности в сфере торговли.pdf), [Биринчи Май району боюнча ЖЭИ](https://www.sti.gov.kg/section/view-pdf?filePath=websti/2025/9/16/СС Первомайский район ИТД.pdf) жана [ЖИИ](https://www.sti.gov.kg/section/view-pdf?filePath=websti/2025/9/16/Первомайский_район ИПД.pdf) ставкалары, [Ленин району боюнча ЖЭИ](https://www.sti.gov.kg/section/view-pdf?filePath=websti/2025/9/16/СС Ленинский район ИТД.pdf), [Свердлов району боюнча ЖЭИ](https://www.sti.gov.kg/section/view-pdf?filePath=websti/2025/9/16/СС Свердловский ИТД.pdf), Ош шаары боюнча ЖЭИ
• КР Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 25-мартындагы № 146 токтому — жалданма жумушчуга патенттин ставкасы
• 2026-жылга КРнын райондору жана шаарлары боюнча орточо айлык эмгек акынын өлчөмү — камсыздандыруу полисин эсептөөнүн базасы
• [«Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтери жөнүндө» КР Мыйзамы](https://sti.gov.kg/section/view-pdf?filePath=websti/2025/8/18/Закон КР О тарифах страховых взносов по государственному социальному... .pdf), 2025-жылдын 12-февралындагы редакцияда
• K-News — 2025-жылдын 18-апрелиндеги жарлык менен соодагерлерге патенттин кайтарылганы жөнүндө

Ставкалар жана эсептер 2026-жылдын 20-сентябрында салык кызматынын колдонуудагы файлдары боюнча текшерилген. 90, 180 жана 365 күндүк суммаларды жана камсыздандыруу полисинин наркын жарыяланган ставкалар менен тарифтерден өзүбүз эсептедик — акыркы цифраны баары бир арыз таризделгенде салык кызматынын системасы түзөт.